1
12
2
34

Konserwacja czterech rękopiśmiennych ksiąg-śpiewników ze zbiorów Archiwum Archidiecezji Warmińskiej w Olsztynie

Zadanie publiczne jest współfinansowane ze środków otrzymanych od Powiatu Olsztyńskiego.

Zadanie polega na konserwacji wytypowanych rękopiśmiennych ksiąg-śpiewników. Są unikatowe, dotychczas też nie upowszechnione, ponieważ ich stan zachowania (destrukty) nie pozwala na udostępnianie czytelnikom. Wykonano je na papierze i odręcznie. Znajdują się na terenie powiatu olsztyńskiego i można z nich korzystać wyłącznie w Olsztynie, zatem stanowią szczególne dziedzictwo południowej Warmii. 

Pierwsza z nich zawiera na początku warmińskie melodie i teksty części Mszy św. w języku łacińskim, a następnie pieśni związane z obchodami m.in. Bożego Narodzenia i Wielkanocy, ale też św. Marcina, czczonego na Warmii w sposób szczególny. Elementem wyróżniającym są tu te same teksty w dwóch językach; łacińskim i niemieckim. Datowana jest na XVIII i początek XIX w.

Druga pochodzi z początku XIX w. i została sporządzona w języku polskim przez nauczyciela i zarazem organistę z Barczewka, Mateusza Grunenberga. Na tym stanowisku przepracował 63 lata. Księga jest więc doskonałym świadectwem dawnej kultury polskiej na obszarze dzisiejszego powiatu olsztyńskiego. Zamieszczone pieśni śpiewane były przez cały rok, poczynając od Adwentu poprzez Boże Narodzenie, Wielki Post, Wielkanoc i okres zwykły. Są też śpiewy wykonywane w czasie pogrzebów, szkolne czy „nieszpory, które dzieci śpiewają”. Wiele z tych tekstów zapewne nie ma w żadnym innym śpiewniku.

Trzecia księga została spisana również w języku polskim. Pochodzi z XVIII w. Można przypuszczać, że korzystano z niej bardzo często, o czym świadczy ogromny stopień zniszczenia. Na początku są teksty pieśni na różne okresy roku kalendarzowego. Czasami są również w języku łacińskim, ale dominuje – jak wspomniano – polski. W drugiej części są dodatkowo nuty.

Czwarta księga zawiera hymny i pieśni wykonywane we Fromborku, ale te same śpiewano również na południu Warmii na obszarze dzisiejszego powiatu olsztyńskiego. Jest datowana na 1839 r. Zawiera teksty śpiewów z nutami w większości w języku łacińskim, ale też w tłumaczeniu na niemiecki.

Śpiew był i jest szczególnym wyrazem kultury danego regionu. Pozwalał przetrwać trudne czasy, ułatwiał kontakty i pomagał w codziennym życiu. Zachowane do dziś teksty dawnych pieśni to niezwykły składnik niematerialnego dziedzictwa Warmii i także świadectwo posługiwania się językami ludowymi (oprócz łaciny polskim i niemieckim).

Zadanie publiczne jest współfinansowane ze środków otrzymanych od Powiatu Olsztyńskiego.